Is jouw kind snel afgeleid? Deze tips helpen
Afgelopen week zat er een jongen bij me in de spelkamer. Zijn moeder zuchtte nog voor ze goed en wel...
Een bak met zand, klei tussen de vingers of handen vol scheerschuim. Voor volwassenen lijkt het misschien vooral lekker kliederen. Voor een kind gebeurt er vaak veel meer.
Met dit materiaal kan je kind voelen, ervaren en ontdekken zonder dat daar meteen woorden voor nodig zijn. We noemen het ‘sensopathisch materiaal’.
Binnen speltherapie maken we vaak gebruik van sensopathisch materiaal. Niet omdat ieder kind graag met slijm, zand of schuim speelt, maar omdat voelen soms makkelijker gaat dan vertellen. In dit artikel lees je wat sensopathisch spel is, welke materialen we gebruiken en wat deze vorm van spelen kan betekenen.
Sensopathisch spel is een vorm van spelen waarbij je kind materialen ontdekt en ervaart met de zintuigen. Je kind voelt, ruikt, kijkt, luistert en beweegt. Sensopathisch materiaal nodigt uit om zelf te onderzoeken: hoe voelt nat zand? Wat gebeurt er als je hard in klei knijpt? En hoe voelt schuim op je handen? Er hoeft geen eindresultaat te zijn. Het gaat niet om iets moois maken, maar om het voelen, ontdekken en ervaren tijdens het spelen.
Kinderen verwerken ervaringen niet alleen met hun hoofd. Hun lichaam doet volop mee. Emoties zoals boosheid, angst en verdriet kunnen bijvoorbeeld voelbaar worden als een knoop in de buik, gespannen handen, een vol hoofd of een lichaam dat maar wil blijven bewegen. Sensopathisch spel geeft ruimte aan deze gevoelens, zonder dat je kind meteen hoeft te vertellen wat er speelt.
Sensopathisch materiaal kan daarbij helpen. Het ene kind vindt het fijn om stevig in klei te knijpen, terwijl een ander rustig wordt van zand dat door de handen glijdt. We kijken daarom niet alleen naar welk materiaal je kind kiest, maar vooral naar wat ermee gebeurt.
Zo krijgt je kind ruimte om spanning te ontladen en signalen in het lichaam beter te herkennen. Soms begint dat simpelweg met voelen: hard of zacht, koud of warm, nat of droog. Vanuit het voelen kan later ruimte ontstaan voor woorden.
Er zijn allerlei materialen geschikt voor sensopathisch spel. Elk materiaal voelt anders en nodigt uit tot een andere manier van spelen. Denk bijvoorbeeld aan:
Ook knetterschuim is een mooi voorbeeld van sensopathisch materiaal. Het voelt bijzonder, maakt geluid en verandert tijdens het spelen. Daardoor worden meerdere zintuigen tegelijk aangesproken. Benieuwd hoe we dit gebruiken? Lees dan ook meer over knetterschuim.
We combineren sensopathisch materiaal ook met dieren, poppetjes of andere spelfiguren. Een dier verdwijnt onder het zand, een poppetje bouwt een muur van klei of een landschap raakt bedolven onder schuim. Zo krijgt het materiaal betekenis binnen het verhaal van je kind.
Je kind kan op verschillende manieren met sensopathisch materiaal spelen. De ene keer draait het vooral om ontdekken en voelen, terwijl op een ander moment juist herhaling, ontlading of fantasie centraal staat. We onderscheiden onder andere deze vormen:
We kijken niet alleen naar wát je kind doet, maar ook naar hoe het speelt. Welk materiaal zoekt je kind op? Wat vermijdt het? Wanneer loopt de spanning op en wanneer ontstaat juist ontspanning?
We volgen het tempo van je kind. Soms spelen we mee, soms geven we woorden aan wat we zien en soms laten we juist stilte bestaan. Het doel is niet om gedrag zo snel mogelijk te veranderen. We willen begrijpen wat je kind via het spel laat zien. Vanuit die veiligheid ontstaat ruimte voor ontwikkeling.
Sensopathisch spel betekent niet dat je kind met beide handen in een bak slijm moet duiken. Sommige kinderen vinden natte, plakkerige of korrelige materialen juist spannend of onprettig. Dat respecteren we. Je kind mag eerst kijken, een lepel gebruiken of het materiaal voorzichtig met één vinger aanraken. En een materiaal helemaal niet willen aanraken mag ook. We dwingen je kind nooit. Veiligheid en het tempo van je kind staan voorop.
Ook thuis kun je eenvoudig sensopathische materialen aanbieden. Zet bijvoorbeeld een bak water met bekers buiten, laat je kind spelen met zand en kleine dieren, maak samen deeg of pak wat scheerschuim. Probeer niet meteen een opdracht te geven, maar kijk wat je kind zelf bedenkt. Misschien zie je in eerste instantie vooral geklieder. Maar kijk nog eens. Hoe geconcentreerd is je kind bezig? Komt dezelfde beweging steeds terug? Wordt het spel na een tijdje rustiger? Lijkt de spanning langzaam af te nemen? Daar kan juist de kracht van sensopathisch spel zitten.
Sensopathisch spel geeft je kind ruimte om te voelen, ontdekken en ervaren. Binnen speltherapie krijgt die ervaring nog een extra laag. We kijken naar het spel én naar je kind. Welk sensopathisch materiaal zoekt je kind op? Wat laat het lichaam zien? Wat wordt vermeden? En wat gebeurt er als het spel verandert?
Niet alles wat je kind voelt, hoeft meteen in woorden te passen. Soms begint een verhaal gewoon met twee handen in het zand.
